Kim byli Kaszubi?

Kaszubi to grupa ludności, która zamieszkuje Pomorze Gdańskie oraz część wschodnią Pomorza Zachodniego i wywodzi się z grupy zachodniosłowiańskich plemion pomorskich. Co ciekawe dla wielu z naszych rodaków są oni kompletnie nie znani a dodatkowo w ramach własnej społeczności dzielą się jeszcze na inne podgrupy etnograficzne, które są zróżnicowane językowo oraz kulturowo: Bylacy – Bëlôcë, Gochy – Gôchë, Józcy – Józcë lub Mucnicy – Mùcnicë, Krubanie – Krëbane, Lesacy – Lesôcë, Morzanie – Mòrzanie, Rybaki – Rëbôcë, Borowiacy Tucholscy – Borowiany, Tuchòłki, Zaboracy – Zabòrôcë. Jeszcze inną grupą byli Słowińcy, którzy wymarli jednak w XX wieku, właściwie byli oni wyizolowani.

3678543_rozlazino-wiadukt-kolejowyHistoria Kaszubów

Mimo licznych prób nie udało się do tej pory dokładnie wyjaśnić znaczenia nazwy Kaszubi oraz Kaszuby. Możliwe, że pochodzi ona od długich podwijanych szat, które noszone są przez Kaszubów i możliwe, że stąd właśnie Kaszuby to Kasać huby a więc podwijać fałdy. To jeden z pomysłów na wytłumaczenie skąd ta nazwa pochodzi. Inne skojarzenia mówią o tym, że nazwa pochodzi od słowa szuba a więc kożuch i twórcą był Aleksander Bruckner. Przedstawiane są także inne próby wyjaśnienia tej nazwy. Stanisław Kujot wywodził ją od pierwotnych siedzib Kaszubów a wiec od bagien i moczar, które w ich języku tak są określane. Obecnie jednak mamy również teorie o tym, że nazwa jest tak samo archaiczna jak Lucicy, Wieleci oraz Obodrycie. Została wykształcona przez Słowian na określenie plemion słowiańskich osiadłych w czasie wędrówek ludów wzdłuż południowego brzegu Morza Bałtyckiego od Wisły na wschodzie poza Odrę na zachodzie. Pierwotne siedziby Kaszubów z których zaczęli oni się przemieszczać w połowie I tysiąclecia lokalizowane były na obszarze północnego Mazowsza a także Podlasia. Mówi się, że historia Kaszub jest bardzo długa, ale tak naprawdę w źródłach pisanych ta nazwa pojawia się dopiero w wieku XIII na światło dzienne wydobył ją zakon dominikanów, który na tych terenach utworzył jednostkę terytorialną zwaną kontratą kaszubską, która rozciąga się od Słupska po Greifswald oraz Pasewalk na Zachodzie. Dla dominikanów nazwa Kaszuby była związana przede wszystkim z Pomorzem Zachodnim. Wynikało to między innymi z tego, że książęta wschodniopomorscy nigdy nie tytułowali się książętami kaszub. Zakon tę nazwę ludową wprowadził do swojej a potem także do papieskiej kancelarii i dlatego miała ona już charakter urzędowy oraz międzynarodowy. Inaczej było nieco gdy chodzi o Pomorze Zachodnie. Tutaj po raz pierwszy nazwa pojawia się w dokumencie papieża Grzegorz IX, który mówi o Kaszubach i ich księciu. To właśnie średniowiecze było tym okresem, w którym bardzo często pojawiało się określenie Kaszubów. Z czasem dostrzec można, że w okresie historii ten zasięga terytorialny Kaszub oraz ludności słowiańskiej był zmienny w czasie. Spowodowane było to wielkowiekowymi procesami przemian społecznych oraz politycznych czy religijnych, które dotyczyły tych regionów. W okresie II wojny światowej pojawiały się próby germanizowania Kaszubów i dlatego były również elementy zmuszania do podpisywania Volkslisty.

Kaszubi współcześnie3672902_rozlazino

Współcześnie Kaszubi nadal są spotykani i zamieszkują oni przede wszystkim powiaty województwa pomorskiego: pucki, wejherowski, kartuski. Lęborski,. Bytowski, kościerski, północną część chojnickiego oraz wschodnią słupskiego. W dużej mierze to osadnictwo ma również charakter wtórny po II wojnie światowej. W czasie przesiedleń okazywało się bowiem, że ludzie zmieniali swoje miejsce zamieszkania. Po wysiedleniu z tych terenów Niemców pojawiali się tam mieszkańcy Polscy z różnych regionów. Można również społeczności kaszubskie znaleźć na terenie Niemiec, Kanady oraz Stanów Zjednoczonych. Kaszubi są bardzo charakterystyczni między innymi w związku z tym, że to typowa ludność pogranicza, która w ciągu wieków ciągle żyła na takim terytorium, które zmieniało swoją przynależność państwową. Wielu z nich asymilowało się zresztą narodu polskiego, niektórzy z nich zostali zgermanizowani. Proces ten niekiedy był naturalny, niekiedy miał również charakter przymusowy. Bardzo często wojskowi, którzy pochodzili z Kaszub byli osobami, które zrywały te więzi tradycyjne. Z tego powodu trudno tak naprawdę obecnie ocenić kogo historycznie będzie można uznać za Kaszuba a kto będzie Polakiem albo Niemcem takiego pochodzenia.
Część Kaszubów zachowała własną kulturę i język Współcześnie w socjologii nadal mówi się, że Kaszubi to etniczna grupa narodu polskiego. Zdecydowana większość z nich ma narodową identyfikacje polską i etniczną kaszubską. Wielu działaczy narodowych z tamtych terenów charakteryzowało się właśni tym, że mieli kaszubskie pochodzenie. W ramach spisu powszechnego z 2002 roku jedynie nieco ponad 5 tysięcy osób zadeklarowało narodowość kaszubską. Jednak w 2011 roku podczas narodowego spisu powszechnego uzyskało się taką deklarację od 228 tysięcy osób z tego od 16 tysięcy była to deklaracja o jedynej narodowości.
Kaszubski ruch narodowy nie należy do głównego nurtu działań, ale również ma dość długą tradycję. Za odrębny naród słowiański Kaszubów uznawał Florian Ceynowa. W okresie międzywojennym była pewna grupa osób, która kontynuowała taką myśl i jego linię.

Własny język Kaszubów

Nie można zapominać o tym, że Kaszubi maja również swój własny samodzielny język, który zaliczany jest do języków zachodniosłowiańskich. Są jednak badacze, którzy nadal uważają go za jeden z pięciu dialektow języka polskiego. Polskie prawo przyznało jednak dla języka kaszubskiego status języka regionalnego. Podejście do tego języka widać między innymi po tym, że młodzież, która zdaje nową maturę może się posługiwać językiem kaszubskim. Od 2013 roku możliwe są również studia na Uniwersytecie Gdańskim, o kierunku Entofilologia kaszubska.

© 2017: Szkoła w Rozłazinie | Awesome Theme by: D5 Creation | Powered by: WordPress